قسمت 30: ترکیب بارها در ایتبس-قسمت 2

در این قسمت از آموزش ایتبس به مبحث اثرات قائم زلزله می‌پردازیم که یکی از موضوعات تخصصی و مهم در طراحی سازه محسوب می‌شود. این آموزش ایتبس به شما نشان می‌دهد که چگونه به صورت حرفه‌ای و مطابق با استاندارد 2800، این اثرات را در نرم‌افزار ایتبس اعمال کنید. بر اساس استاندارد 2800، در چهار حالت باید اثر قائم زلزله را در نظر بگیریم: اول زمانی که سازه در شهرهایی با خطر نسبی خیلی زیاد مانند تهران و تبریز قرار دارد، دوم تیرهایی با دهانه بیش از ۱۵ متر، سوم تیرهایی که بار متمرکز قابل توجهی را تحمل می‌کنند و چهارم بالکن‌ها و پیش‌آمدگی‌ها. در این آموزش ایتبس، پروژه ما در منطقه‌ای با خطر “زیاد” قرار دارد، بنابراین شرط اول شامل آن نمی‌شود و پس از بررسی مشخص شد در پروژه حاضر تیر با دهانه بلند یا بار متمرکز قابل توجه نداریم، اما بالکن و پیش‌آمدگی داریم که لازم است اثر قائم زلزله برای آنها اعمال گردد.

این جامع ترین آموزش ایتبس روش صحیح اعمال نیروی قائم زلزله را به شما می‌آموزد. طبق استاندارد، این نیرو باید در هر دو جهت “رو به بالا” و “رو به پایین” به صورت جداگانه اعمال شود. برای این کار در ایتبس، از الگوی بار `EZ Dead` و `EZ Live` استفاده می‌کنیم که در ترکیب بارها با نماد `Z` نمایش داده می‌شود. این ترکیب بار به ترکیبات بار لرزه‌ای (ترکیب بارهای شماره ۴ و ۵) اضافه می‌شود. یک نکته حیاتی در آموزش ایتبس برای بالکن‌ها و پیش‌آمدگی‌ها این است که نیروی قائم زلزله باید بدون در نظر گرفتن اثر کاهنده بارهای ثقلی اعمال شود، به این معنی که تنها اثر مولفه قائم زلزله مدنظر است و بارهای مرده و زنده در این ترکیب خاص لحاظ نمی‌شوند. بنابراین یک ترکیب بار ششم نیز اضافه می‌شود که فقط شامل مولفه قائم زلزله (مثبت و منفی) است.

در بهترین آموزش ایتبس، شناسایی حالت بحرانی یک مهارت کلیدی است. برای ترکیب بار شماره ۴، حالت “رو به پایین” (`+EZ`) بحرانی‌تر است زیرا اثر آن با بارهای ثقلی جمع می‌شود. در مقابل، برای ترکیب بار شماره ۵ که مربوط به پدیده “آپ‌لیفت” (بلندشدگی) است، حالت “رو به بالا” (`-EZ`) بحرانی‌تر محسوب می‌شود زیرا به بلندشدگی ستون کمک می‌کند. برای ترکیب بار ششم نیز که فقط شامل مولفه قائم زلزله است، حالت “رو به بالا” (`-EZ`) بحرانی‌تر در نظر گرفته می‌شود. در جامع ترین آموزش ایتبس، نحوه برخورد با شهرهای پرخطری مانند تهران نیز پوشش داده می‌شود. در این موارد، مولفه قائم زلزله باید به کل سازه اعمال شود. فرمول محاسبه این نیرو `0.6  A  I  Wp` است. برای تهران (`A=0.35` و `I=1`)، حاصل `0.21` به دست می‌آید. یک راهکار ساده در ایتبس، اضافه کردن مستقیم این نیرو به ترکیبات بار لرزه‌ای به صورت `+/- 0.21 Dead` است. در این حالت، برای جلوگیری از اعمال دوباره بار مرده، `EZ Dead` از ترکیب بارها حذف می‌شود.

با در نظر گرفتن ماهیت رفت و برگشتی زلزله و اعمال ضرایب مثبت و منفی برای هر راستا، هر یک از ترکیب بارهای لرزه‌ای به چهار حالت تبدیل می‌شوند و در نهایت برای منطقه لرزه‌خیزی “زیاد” به ۳۸ ترکیب بار می‌رسیم. برای تعریف این ترکیبات در ایتبس، از مسیر `Define > Load Combinations` استفاده می‌کنیم. هر ترکیب بار با ضرایب مناسب (مانند `1.2` برای بار مرده، `1` برای بار زنده، `0.5` برای بار زنده قابل کاهش، `0.2` برای بار برف و ضرایب مربوط به زلزله) تعریف می‌شود. نوع ترکیب بار معمولاً به صورت `Linear Add` (جمع خطی) یا `Envelope` (پوش) انتخاب می‌شود. در نهایت، در بخش `Design > Select Design Combinations`، ترکیب بارهایی که باید در طراحی استفاده شوند، انتخاب می‌گردند. این آموزش ایتبس ثابت می‌کند که تسلط بر اثرات قائم زلزله، بخشی جدایی‌ناپذیر از بهترین آموزش ایتبس است و جامع ترین آموزش ایتبس باید بتواند این مفاهیم پیچیده را به شکلی کاربردی و قابل اجرا در نرم‌افزار ارائه دهد.

برای مشاهده فیلم کامل این قسمت، می بایست از لینک زیر پکیج کامل دوره را تهیه نمائید.